شعبى مىگويد : مردم يمن ، دوازده هزار نفر و نزاريان هشت هزار تن بودند . سعد بن ابى وقاص ، طرح‌ريزى كوفه را بر عهده سائب بن اقرع و ابالهياج اسدى نهاد . فرزند اقرع به جميل بن بصبهرى ، كشاورز فلوجه گفت : محلى در اين روستا برايم برگزين ، جميل گفت : ميان آب و دار الاماره ، مكانى است كه خانه‌هاى قبيله ثقيف نيز همان‌جا طرح‌ريزى شده است . كلبى گويد : حجاج بن يوسف نزد عبد الملك بن مروان رفت و اشراف كوفه و بصره همراه وى بودند ، هنگامى كه بر عبد الملك بن مروان وارد شدند ، دربارهء كوفه و بصره با او مذاكره كردند . محمد بن عمير عطاردى گفت : كوفه از شام پايين‌تر و پست‌تر است و بيمارى وبايى كه در شام شيوع يافت ، در كوفه نبود ولى كوفه از بصره بلندتر و مرتفعتر و گرمايش كمتر مىباشد ، كوفه ، سرزمينى خوش آب و هوا و حاصلخيز است . هرگاه باد شمال بوزد ، مسافت يك ماه را مانند پودر كافور طى مىكند ، و هنگامى كه باد جنوب بوزد ، رايحهء عراق ، گلها ، ياسمنها و ترنجهايش را براى ما به ارمغان مىآورد . آب ما ، گوارا و زندگانيمان پربار است . عبد الملك بن اهثم سعدى مىگويد : به خدا سوگند ، اى امير مؤمنان ! ما از مناطق بيابانى بيشتر و سپاهان آماده‌ترى نسبت به آنها برخورداريم ، فرزندان و جمعيت ما از آنها بيشتر است ، آب كوفه به طور طبيعى از زمين مىجوشد و زلال و شفاف است ، و همهء ما رهبر و فرمانده هستيم . حجاج گفت : اى امير مؤمنان ! من از دو شهر بصره و كوفه ، اطلاعاتى دارم . خليفه گفت : كسانى را بياور كه در ميان آنها بوده ولى از آنها نباشند . گفت : امّا بصره مانند پيرزنى با موهاى سفيد و سياه و دهان و بدنى بدبوست ، با وجود اين ، داراى تمام زيورآلات هست . . . و اما كوفه مانند دوشيزه‌اى فاقد جواهرات ، با گردنى بلند است كه وسايل زينتى ندارد ، عبد الملك گفت : مىبينم كه تو كوفه را بر بصره ترجيح دادى . حضرت على ( ع ) فرمود : كوفه گنج ايمان ، نشانهء اسلام ، شمشير و نيزهء خداوند است كه هر جا اراده كند ، قرار دهد . سوگند به خدايى كه جانم در دست اوست ، خداوند ،